ලොව ප්‍රබලම න්‍යෂ්ටික බලවතුන් දෙදෙනා වන ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ රුසියාව අතර පැවති අවසන් න්‍යෂ්ටික අවි සීමා කිරීමේ ගිවිසුම (New START) අද (05) දින නිමාවට පත් විය.

දශක ගණනාවකට පසු දෙරටේම න්‍යෂ්ටික අවි ගබඩාවන් සඳහා පනවා තිබූ සීමාවන් ඉවත් වීමත් සමඟ ලොව පුරා නව “න්‍යෂ්ටික අවි තරගයක්” ඇතිවීමේ බියක් හටගෙන තිබේ.

2011 වසරේදී ආරම්භ වූ මෙම ගිවිසුම මගින් දෙරටටම ළඟා කරගත හැකි උපරිම න්‍යෂ්ටික හිස් (Nuclear Warheads) ප්‍රමාණය 1,550කට සීමා කර තිබුණි.

මීට අමතරව අන්තර් මහද්වීපික බැලස්ටික් මිසයිල සහ න්‍යෂ්ටික බෝම්බ හෙළන යානා සඳහාද දැඩි සීමාවන් පනවා තිබුණි.

2021 වසරේදී මෙම ගිවිසුම 2026 පෙබරවාරි 4 දක්වා දීර්ඝ කිරීමට දෙරට එකඟ විය.

මෙම ගිවිසුම තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමට වත්මන් ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් උනන්දුවක් නොදක්වයි.

ඔහුගේ තර්කය වන්නේ පැරණි ගිවිසුම් මගින් ඇමෙරිකාව අනවශ්‍ය ලෙස සීමා කර ඇති බවත්, විශේෂයෙන්ම වේගයෙන් න්‍යෂ්ටික අවි නිපදවන චීනය මෙම ගිවිසුම්වලට ඇතුළත් නොවීම ගැටලුවක් බවත්ය.

“ගිවිසුම අවසන් වෙනවා නම් වෙන්න ඉඩ දෙන්න. අපි මීට වඩා හොඳ ගිවිසුමක් ඇති කරගමු,” යැයි ට්‍රම්ප් මෑතකදී නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතට පවසා තිබුණි.

අමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ ද අවධාරණය කළේ 21 වැනි සියවසේ සාර්ථක න්‍යෂ්ටික පාලනයක් සඳහා චීනය ද ඊට ඇතුළත් කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය බවයි.

පෙන්ටගන වාර්තාවලට අනුව, චීනය 2035 වන විට න්‍යෂ්ටික යුධ හිස් 1,500ක් දක්වා තම තොගය වැඩි කර ගැනීමට සූදානම් වෙයි.

කෙසේ වෙතත්, අමෙරිකාව සහ රුසියාව සමඟ මෙවැනි ත්‍රෛපාර්ශ්වික ගිවිසුමකට එළඹීමට චීනය මෙතෙක් අකමැත්ත පළ කර ඇත.

ආයුධ පාලනය පිළිබඳ හිටපු රාජ්‍ය ලේකම් තෝමස් කන්ට්‍රිමන් පවසන්නේ, අවි පාලනයක් නොමැති වීම නිසා යම් අහඹු සිදුවීමක් පවා ක්ෂණිකව මහා පරිමාණ න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි.

ගිවිසුම අහෝසි වුවද, දෙරටම අවි සීමා කිරීම්වලට ස්වේච්ඡාවෙන් අනුගත වේද නැතහොත් නව පරීක්ෂණ සහ නිෂ්පාදන ආරම්භ කරයිද යන්න පිළිබඳව ලොවම දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙයි.